عبد الحسين بينش

162

آشنايى با تاريخ تمدن اسلامى ( فارسي )

5 . تمدن اسلامى در مراكش در پى تصرف مصر ، مراكش نيز به دست اعراب مسلمان گشوده شد ؛ و از آن پس مردم و دولتهاى اين سرزمين در راستاى گسترش اسلام تلاش بسيار كردند . موقعيت جغرافيايى مراكش يعنى واقع بودن بر ساحل اقيانوس اطلس ، به اين سرزمين امكان مىداده است تا در دوران استيلاى مسلمانان بر اندلس ، در راستاى مقابلهء با مسيحيان نقشى مهم ايفا كنند و در هنگام استيصال برادران دينى خود از دريا بگذرند و در كار جهاد همدوش برادران دينى خود در اندلس مشاركت كنند . به همين قياس در دوران استعمار نيز اين سرزمين از سوى دولتهاى استعمارگر زير فشار قرار داشته و مدت پنجاه سال تحت الحمايهء دولتهاى فرانسه و اسپانيا بوده است . ( 1912 - 1961 ) . آثار به جاى مانده از گذشته تمدن اسلامى در اين سرزمين نشان‌گر ژرفاى باورهاى مردم به دين مبين اسلام و ارزشهاى والاى آن مىباشد . در كنار همهء مواريث اسلامى مراكش ، سنتى به نام سلطان طلبه به يادگار مانده است كه نشان عمق توجه زمامداران اسلامى به جايگاه دانش و منزلت والاى دانشمندان است . 1 - 5 . مراسم سلطان طلبه داستان سلطان طلبه از اين قرار است كه همه ساله براى مدت يك هفته ، زمام امور مملكت به طرز نمادين به يكى از دانشجويان دانشگاه قرويين فاس واگذار مىگردد . انتخاب سلطان طلبه طبق آيين ويژه‌اى انجام مىگيرد و او در مقام رئيس مملكت براى خود وزير تعيين مىكند و به ادارهء امور مىپردازد : گوشه‌هايى از اين آيين باشكوه به اين شرح است : سلطان طلبه در پى اين انتصاب به تشكيل هيئت دولت [ دستياران ] از بين بهترين دوستان دانشجوى خود مىپردازد . . . حكومت مغرب لباسى فاخر براى سلطان طلبه مىفرستد و موكب رسمى او را منظم و آماده مىسازد و در ساعت يازده همان روز اين موكب از مدرسه‌اى كه سلطان طلبه در آن اقامت دارد حركت مىكند . اين در حالى است كه او بر اسبى راهوار سوار است و سايبانى سلطنتى بر بالاى سر دارد و پيرامون وى را افراد پليس با نيزه‌هاى كوتاه فرامىگيرند و پيشاپيش او دستهء موزيك نظامى آهنگ مىنوازد . پس از آن رؤساى تشريفات سواره و در